Kullanılabilirlik Testleri

Bir ürünün veya bir web sitesinin kullanılabilirliği çeşitli araçlarla test edilir. Kullanıcıların dahil edildiği bu çalışmalar veri elde etmek için kullanılır. Modern bir yöntem olarak tercih edilen nöropazarlama kapsamındaki testler de tüketicilerin dijital pazar davranışlarını anlamak amacıyla kullanılmakta ve yeni bakış açıları geliştirmektedir. Kullanılabilirlik testi araçları işlevlerine göre farklı özelliklere sahiptir.

• Bilgi Mimarisi

• Online Göz İzleme

• Mouse Hareketi ve Tıklama Haritası

• Yazılım Bazlı Göz İzleme

• İmaj Tıklama Haritası

• Laboratuvar Test Araçları

• Geri Bildirim Testleri

• Online Sezgisel Analiz

• Modere Edilen Online Kullanıcı Testi

• Modere Edilmeyen Online Kullanıcı Testi

• A/B Testler

• Çok Değişkenli Testler

• Kullanılabilirlik Testi Destekli Tasarım Araçları

Bilgi mimarisi; web siteleri, intranetler ve yazılımların kullanılabilirlik ve bilginin bulunabilirlik seviyesini artırmak için bilginin yapısal bir şekilde organize edilmesini, etiketlenmesini ve sunulmasını sağlar.

Online göz izleme; kullanıcının ekranda nereye, ne kadar süre ve kaç kere baktığına, anlık ve geçmiş dikkatinin nerede yoğunlaştığına, niyetine, zihinsel durumuna ilişkin bilgi sağlamaktadır.

Sayısal ve görsel şekillerde sunulan bu bilgi sayesinde kullanıcının arayüz ile etkileşiminin nasıl olduğuna dair fikir yürütülebilmektedir. Online göz izleme araçlarıyla da bilgisayar başında oturan kullanıcıların etkileşimleri ölçülebilmektedir. Bu yöntem nöropazarlama kapsamında yer alır.

Fare hareketi ve tıklama haritası; belirli sayfalarda kullanıcı hareketlerini takip etmek ve genel sayfalarda kullanıcıların fare hareketlerinin ortalamasını almak amacıyla kullanılır. Mouse hareketlerini ve tıklama haritalarını çıkaran birçok test aracı bulunmaktadır. Online olarak kullanıcıların nereye tıkladıkları gözlemlenebilir ve analiz edebilir.

Yazılım bazlı göz izleme; online göz izleme araçlarından biraz farklı olarak işler. İlk adımda tahmini olarak kullanıcının bakacağı yerler belirlenir. İkinci adımda işleyişinde testi yapılacak olan web sitenin arayüz imajı yüklenir. Ardından ise belirli bir rapor sunulmaktadır.

İmaj tıklama haritası; kullanıcıların web sitesinde hangi noktalara tıkladıklarının yoğunluklarını net şekilde gösteren bir test çıktısıdır. Online ortamda test edilecek web sitesinin imajları test aracına yüklenerek kullanıcının tıklama hareketleri izlenebilmektedir.

Laboratuvar test araçları; kullanıcıların laboratuvar ortamında bulunduğu bu testleri kapsar. Amaç kullanıcı araştırmacısının kullanıcının davranışlarını gözlemleyerek çeşitli veriler elde edecek şekilde notlar almasıdır. Bu yöntem nöropazarlama teslerini de kapsamaktadır.

Geri bildirim testleri; kullanıcıların arayüzler hakkında çeşitli yorumlar yaparak web sitesi veya uygulamalar hakkında düşündüklerini geri bildirim şeklinde iletmesi üzerine kurulu test araçlarını kapsamaktadır.

Online sezgisel analiz; arayüzün kullanılabilirlik seviyesini belirli bir noktaya getirmek amacıyla yapılan arayüz kontrolüdür. Uzman kişiler tarafından ilk inceleme sonucunda veriler elde edilir. Online olarak da web site veya uygulamanın uzman komüniteler tarafından yorumlanması olarak çalışmaktadır.

Modere edilen online kullanıcı testi; kullanıcıların test esnasında araştırmacı tarafından yönlendirildiği, uzaktan test yöntemidir. Belirli bir senaryoda çeşitli yönergeler ile kullanıcının arayüzü kullanması sağlanır.

Modere edilmeyen online kullanıcı testi; kullanıcıların test esnasında araştırmacı tarafından yönlendirilmediği uzaktan test yöntemidir. Bu yöntemde daha önceden oluşturulmuş senaryolar, kullanıcı tarafından adım adım uygulanarak gerçekleştirilir.

A/B testleri; ikili karşılaştırmalarla farklı içerik ve tasarım örneklerinin analiz eedilmesine olanak sağlıyor. Ana sayfa, üyelik sayfası, satış sayfası, iniş sayfası (landing page) ya da bülten için farklı A/B testleri uygulayabilir ve hedeflenen eylemin (üye olma, satışa dönüş, tıklama vb.) değişimi takip edilebilir.

Çok Değişkenli Testler (Multivariate Testing - MVT); bir web sitesindeki sayfaların değişik versiyonlarını sistematik biçimde test ederek hangisinin daha verimli çalıştığını bulmaya yarayan bir metottur. A/B testleri kullanarak aynı anda sadece bir sayfa elemanı test edilebilir. Çok değişkenli testlerle ise birden fazla sayfa elemanı test edilebilir. Bu da hangi eleman kombinasyonunun daha verimli olduğunu gösterir.

Kullanılabilirlik testi destekli tasarım araçları; kullanılabilirlik testi araçları dışındaki bazı tasarım araçlarıyla da prototipler oluşturarak test gerçekleştirilmesine olanak sağlar. İçeriği organize etmek, içeriğin ekranın nasıl görüneceğini belirtmek, nesnelerin ekranda nasıl yerleşeceğini göstermek ve sayfalar arasındaki bağlantıyı anlatmak için arayüz taslakları oluşturulur. Burada oluşturulmuş olan tel kafes (wireframe) görselleri çalışıyormuş gibi yaparak çeşitli linklere bağlar ve kullanıcı karşısında uygulamadan farksız hale gelir.

Kaynak: Eren, Ç. (2016). Otel İşletmelerinin Dijital Pazardaki Rekabet Analizi: Belek Bölgesindeki Beş Yıldızlı Oteller Üzerine Bir Araştırma. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.